“Không nên đưa tiếng Nga hay tiếng Trung làm ngoại ngữ buộc phải” - VietNamNet

- chậm tiến độ là quan điểm của thầy Nguyễn Quốc Hùng trước tin tức đưa tiếng Nga và Tiếng Trung tham gia giảng dạy tham gia diện ngoại ngữ thứ nhất có tính đề nghị trong khoảng năm 2017. 

Thầy Nguyễn Quốc Hùng. (Ảnh: Thanh Hùng).

Là người rộng rãi năm giảng dạy và nghiên cứu, theo ông nên xác định trọng tâm dạy ngoại ngữ hiện nay là gì?

Tôi cho rằng vẫn nên đặt trọng tâm là phổ cập tiếng Anh qua chuỗi hệ thống giáo dục đa dạng như chúng ta đã khiến cho khoảng 30 năm nay. Nhìn cục bộ, chưa có thứ tiếng nào khác cần thiết hơn và có nhu cầu cao hơn, khác biệt là nhu cầu là công cụ giúp chúng ta hội nhập thuận lợi hơn.

Còn các ngoại ngữ khác, chúng ta cũng cần tạo ra, nhưng chỉ nên chú tâm đầu tư cho những khu vực, đối tượng có nhu cầu lớn. Chả hạn Trường Đại học Thủ đô trong khoảng nhiều năm nay có rất nhiều khoa ngoại ngữ: Anh, Pháp, Nga, Trung, Đức, Nhật, Hàn, Ý, Tây Ban Nha,… hàng năm mỗi khoa vẫn có hàng trăm người học. Hoặc những trường đào tạo y, chưng sĩ Đông Y,... nên luật pháp học tiếng Trung,…

Theo ông có nên lựa chọn tiếng Anh là ngoại ngữ thứ nhất (bắt buộc) còn các thứ tiếng khác là ngoại ngữ thứ nhì?

Giả dụ thêm một số ngoại ngữ khác tham gia trường phổ thông, và pháp luật tiếng Anh là yêu cầu, còn các thứ tiếng khác là tự lựa chọn thì đương nhiên học sinh phải học hai thứ tiếng một lúc. 

Nhìn lại trong 30 cách đây không lâu, chúng ta chỉ tạo ra một ngoại ngữ và học sinh cũng chỉ học một ngoại ngữ thế mà kết quả cho tới nay vẫn rất thấp. Thậm chí, kỳ thi THPT quốc gia năm 2016 mới đây có có tới 84% thí sinh đạt điểm dưới làng nhàng.

Tương tự trong quá trình hiện giờ, ví như buộc phải sinh viên phải học hai thứ tiếng một lúc thì sẽ là gánh nặng đè lên vai sinh viên và phụ huynh.

Tôi thiết tưởng tới nhị hướng: Một là chỉ có một ngoại ngữ là tiếng Anh và sinh viên đề xuất phải học ngoại ngữ này, như bây giờ. 

Nhì là, mỗi trường nhiều đều dạy một vài ngoại ngữ, ví dụ Anh, Pháp, Nga, Trung hoặc Anh, Pháp, Nhật,.... và học sinh được tự chọn ngoại ngữ bản thân chuộng, không có ngoại ngữ nào là yêu cầu. 

Điều yêu cầu độc nhất chỉ là phải học một ngoại ngữ.

Trên thực tế, ý định dùng tiếng Nga bây chừ rất ít. Có dò hỏi từ Viện Kỹ thuật Giáo dục Việt Nam trong khoảng năm 2001 cho thấy chỉ có 0,3% học sinh chọn học tiếng Nga. Vậy đặt ra mục tiêu là ngoại ngữ buộc phải thì người nào sẽ tình nguyện học thì có khả thi?

Tôi nghĩ chúng ta không nên đặt tiếng Nga hay tiếng Trung,... là ngoại ngữ buộc phải. Bởi thực thụ ý định thị trấn hội cũng không rộng rãi tới mức để buộc phải tổng thể sinh viên, học sinh phải học.

Có quan điểm nghĩ là nên linh hoạt trong việc dạy học ngoại ngữ như thường cố định buộc học sinh theo học các lớp tiếng Anh của Đề án. Thay tham gia đó người học có thể được mái nhà đầu cơ học ở ngoài và chỉ cần cuối cấp học, các em giải quyết được các mục tiêu yêu cầu đầu ra. Liệu có nên chú ý điều này, thưa ông?

Đây là vấn đề rất lớn, tôi chỉ xin phát biểu quan điểm tư nhân. Ở vài nước hiện đại có thể khiến cho như vậy, nhưng nhìn lại nước ta, với yếu tố kiện kinh tế chung còn thấp, nhân tố kiện sống của các vùng miền còn gian nan. Có nơi quá khó khăn, năng lực dịch vụ giáo dục còn sơ đẳng. Cùng đó, các hạ tầng tập huấn tiếng Anh ngoài nhà trường, các trọng tâm dạy ngoại ngữ chưa đạt chuẩn,... Vậy liệu có bao nhiêu người làm được việc đó. Chưa kể, nếu không quản lý tốt, không đấu tranh được với hiện tượng bị động như trao đổi chứng chỉ thì cuối cùng con em chúng ta liệu có biết tiếng Anh không, hay chỉ chuyên nghiệp tiếng Anh…trên giấy tờ.

Đấy là chưa kể muốn khiến được phải xây dựng được một cơ chế ngặt nghèo: Ai công nhận chứng chỉ, Bộ hay Sở, hay trường? Đơn vị nào được phép tổ chức thi và cấp chứng chỉ? Công bố pháp luật chương trình huấn luyện cho các doanh nghiệp tập huấn,… Tương tự mới đảm bảo sự vô tư cho người học trên mọi miền đất nước.

Về việc học ngoại ngữ tự chọn lựa, theo ông, cần có cách nào để đảm bảo được rằng các sinh viên chọn ngoại ngữ 2 là theo nhu cầu tình nguyện chứ chẳng phải bắt buộc?

Một khi các nhà trường thực sự dạy phổ quát thứ tiếng, sinh viên sẽ chứng nhận môn học theo ước vọng của bản thân mình. Tôi nghĩ không có pháp luật nào mang tính yêu cầu được.

Ông có góp ý gì cho việc dạy tiếng Anh trong thời điểm tới có hiệu quả?

Quan sát kết quả dạy-học thấp, chúng ta cần một cuộc khảo sát tổng thể có thuộc tính đất nước để xác định những yêu tố gây ra trạng thái đáng bi đát này.

Tư nhân tôi nhìn thấy một số nguồn gốc rõ ràng. Đầu tiên là sự chọn lựa giáo trình cho sinh viên học chưa đúng mực, vượt tài năng tiếp thụ của sinh viên. Không kể các trường công học theo giáo trình của Bộ, các trường khác khác lạ là các trường tư, mỗi trường chọn lựa một giáo trình theo ý bản thân mình. Vấn đề ở chỗ là sự chọn lựa có thể không phù hợp với trình độ học sinh như quá khó khăn vì chủ đề khó và lạ lẫm; quá phổ quát từ vựng, nặng ngữ pháp. Rồi phổ quát điểm không thích hợp với Việt Nam kể cả tiêu điểm văn hóa hay phổ biến loại hình bài tập không phù hợp, như giáo trình tiếng Anh lựa chọn cho lớp 1 mà có đủ cả các bài tập nghe, nói, đọc, viết khi mà học sinh chưa biết đọc, nhân thức viết bằng tiếng mẹ đẻ.

Với quyết định công nhận 44 mục tiêu bình chọn giáo trình tiếng Anh tham gia cuối năm 2015 của Bộ GD-ĐT cũng là cơ sở để chúng ta khiến hạ tầng.

Việc thứ hai cần xem lại là trình độ thầy giáo. Theo các dò xét của Đề án 2020, trình độ thầy giáo còn thấp, khác biệt trong khu vực tiểu học. Trong một số ba năm nay với quy định trình độ chuẩn cho thầy giáo vài bộ phận giáo viên đã khởi sắc hơn. Vì vậy, cần tiếp tục nâng cao trình độ thầy giáo theo sáu bậc năng lực và bồi bổ phổ quát hơn về hình thức giảng dạy, khác lạ cách thức dạy trẻ học ngoại ngữ.

Sau cuối cần khắc phục những hiện tượng thụ động trong giáo dục vốn còn phổ biến. Chưa khách hàng nào khảo sát, thống kê những hiện tượng ấy ở các đơn vị quản lý, nhưng trên thực tế ai cũng nhân thức là có. Những hiện tượng này rõ ràng tác động nặng vật nài đến chất lượng dạy-học.

Xin cảm ơn ông!

Thanh Hùng (Thi hành)

Tham khảo thêm: vnexpress