Các nghị viên Mỹ bỏ phiếu phê chuẩn đạo luật JASTA mà không đoán trước được hậu quả nó có thể gây ra đối với lợi ích kinh tế và an toàn quốc gia nước này.
Tổng thống Obama và vua Arab Saudi Salman trong cuộc gặp gỡ hồi đầu năm. Ảnh:Reuters
Chưa đầy một ngày sau khi bỏ phiếu chưng quyền phủ quyết của Tổng thống Barack Obama về đạo luật chuẩn y mái ấm các nạn nhân vụ 11/9 kiện chính phủ Arab Saudi, phổ biến nghị viên Mỹ đã thổ lộ nỗi lo lắng về "hậu quả chưa lường trước được" của đạo luật này đối với an ninh giang sơn và chế độ đối ngoại của Mỹ, theo NBC News.
Tổng thống Obama hôm 23/9 phủ quyết Đạo luật Công lý Chống Tài trợ Chủ nghĩa khủng bố (JASTA) đã được lưỡng viện chuẩn y trước đó. Nhưng một tuần sau, ngày 28/9, Hạ viện và Thượng viện Mỹ bỏ phiếu chưng sự phủ quyết của ông Obama, nghĩa là JASTA sẽ trở thành luật.
Hậu quả về kinh tế và an ninh
Quyết định này của các nghị sĩ Mỹ chuẩn y mái nhà các nạn nhân vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 đệ đơn kiện Arab Saudi về sự can hệ với những kẻ tiến công, bởi 15/19 kẻ không tặc là công dân Arab Saudi.
Khi đạo luật JASTA chưa được duyệt, Arab Saudi đã chuyển di hành lang rất quyết liệt để chặn lại. Cố gắng thất bại này chứng tỏ tác động càng ngày càng suy giảm của Riyadh ở Washington, cho thấy dư luận Mỹ ngày một quay lưng với Arab Saudi như thế nào.
"Thông điệp mà nó phát đi là Quốc hội Mỹ đã coi Arab Saudi có dính líu tới vụ tiến công 11/9, và đó là sự xúc phạm trực tiếp tới hoàng phái ở Riyadh", Bruce Riedel, cựu sĩ quan CIA và hiện là chuyên gia tại Viện Brookings, nói. "Các cách thức trả nủa có thể sẽ được thực hiện".
Về thương nghiệp và chiến lược, Mỹ và Arab Saudi có địa chỉ với nhau rất mật thiết. Mỹ là đối tác mua dầu tây lớn của Arab Saudi, khi mà vương quốc này đang nắm giữ lượng trái khoán Mỹ giá trị 116,8 tỷ USD tính tới 04 tuần 3/2016, theo số liệu của Bộ Vốn đầu tư Mỹ.
Các chuyên gia sợ hãi rằng việc lưỡng viện Mỹ quyết phê chuẩn JASTA có thể củng cố cố gắng của Arab Saudi giảm bớt mức độ gắn bó về kinh tế và chế độ với Mỹ.
Trước đây, các nguồn tin gần gũi với chính phủ Arab Saudi cảnh báo rằng họ có thể bán trái phiếu kho bạc hoặc rút các của nả lớn ở nước Mỹ giá trị hàng trăm tỷ đô la, nếu nước này cảm thấy bị đe dọa.
"Nỗi sợ lớn nhất chẳng hề là chính phủ Saudi bị buộc tội có liên quan trực tiếp tới âm mưu 11/9. Nỗi sợ lớn nhất là các của nả của chúng tôi ở Mỹ có thể bị đóng băng theo một phán quyết của tòa án. Arab Saudi chắc chắn sẽ có giải pháp khẩn cấp để kiểm soát an ninh tài sản của bản thân mình", hoàng thái tử Faisal bin Farhan, chuyên gia phân tích chủ quyền và là thành viên hoàng thất Saudi, nói.
Tổng thống Obama đã chỉ trích quyết định của Quốc hội, nhấn mạnh rằng nó sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hại có thể khiến cho Mỹ phải đối mặt với các vụ kiện ở tòa án nước ngoài. Các chuyên gia phân tích cho rằng nó cũng sẽ ảnh hưởng tới nỗ lực phù hợp tác trong cuộc chiến chống khủng bố và khắc phục cuộc xung bỗng ở Syria, Yemen.
Arab Saudi là đối tác làm ăn mua vũ khí cần thiết của Mỹ. Ảnh: Aljazzera
Theo Saad Alsubaie, học giả Saudi tại Hội đồng Quan hệ Mỹ - Arab Nước nhà tại Washington, những hoài nghi mà đạo luật JASTA gây ra có thể làm mức độ phù hợp tác an ninh, tình báo chống khủng bố giữa nhị nước giảm bớt. "Arab Saudi sẽ không xong xuôi việc chia sớt thông tin tình báo với Mỹ hay với các nước khác. Nhưng chống khủng bố không dừng lại ở đó. chậm tiến độ là sự đầu tư cần đến lòng tin lẫn nhau để phát triển", Alsubaie đánh giá.
Bối rối giải quyết
Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan bữa qua cho hay Quốc hội sẽ phải tậu cách thức sửa đổi JASTA để có thể bảo vệ được an toàn tổ quốc và sự an toàn của các quân sĩ Mỹ ở nước ngoài, theo WSJ.
Người phát ngôn Nhà Trắng Josh Earnest thì diễn đạt về cái mà ông gọi là "cảm giác ăn năn sau sắm hàng" của các nghị sĩ sau khi quyết định bác quyền phủ quyết của Tổng thống Obama để duyệt JASTA.
"Chỉ một số phút sau khi bỏ thăm biến JASTA thành luật, các thượng nghị viên tức thời viết một lá thư phân bua khiếp sợ sâu sắc về những ảnh hưởng tiềm tàng của đạo luật mà họ vừa mới chuẩn y", Earnest cho nhân thức.
Ông liệt kê một loạt những thư ngỏ của các cựu quan chức CIA, cố vấn bình yên đất nước, cũng như các bộ trưởng tư pháp châu Âu cảnh báo về hậu quả của đạo luật. Giám đốc CIA John Brennan cũng nói rằng đạo luật này "sẽ có tác động nguy hiểm đến an toàn đất nước của Mỹ".
"Dốt nát chẳng hề là một cái cớ, khác lạ là khi can hệ tới bình yên quốc gia, an ninh và bình an của các nhà ngoại giao, quân sĩ Mỹ", ông Earnest tỏ ra gay gắt.
Thượng nghị viên Mitch McConnell thì đổ lỗi cho Nhà Trắng, cho rằng các quan chức chính phủ cần yếu giải pháp can thiệp ngay từ đầu để ngăn lưỡng viện bỏ thăm bác bỏ quyền phủ quyết của Tổng thống.
Các thượng nghị viên Mỹ bỏ phiếu chưng quyền phủ quyết của Tổng thống Obama, thông qua đạo luật JASTA. Ảnh: US Congress
"Đến lúc công chúng khởi đầu chú ý tới hậu quả tiềm ẩn của đạo luật, mọi thứ đã an bài rồi", McConnell nói. "Bạn nào cũng chăm chắm tham gia những đối tượng được hưởng lợi từ đạo luật, mà không ai đích thực để ý tới hạn chế giễu của nó về phương diện quan hệ quốc tế".
"Tư nhân tôi thấy đây là một sai trái vì rộng rãi lý do, đặc biệt là những trở ngại hiểm nguy như mối nạt dọa đối với các đấu sĩ, viên chức ngoại giao, chủ quyền. Hy vọng là chúng ta có thể tậu ra bí quyết để đổi mới tình trạng này", cựu thượng nghị viên Trent Lott bày tỏ.
Dù thế, JASTA đã biến thành luật, và các nghị sĩ Mỹ chỉ có thể để ý sửa đổi nó trong phiên họp Quốc hội sớm nhất diễn ra sau kỳ bầu cử Tổng thống vào ngày 8/11, ông Bob Corker, chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, cho nhân thức.
Tham khảo thêm: doc tin tuc
Hãy Comment chuẩn SEO vừa làm tốt cho site của Bạn vừa không bị GOOGLE phạt. Nếu muốn lấy backlink hãy chèn URL không chèn code gắn text link. Biểu tượng hài hướcEmoticon